Bahar geldi. Doğa bir değişim içinde. Dünya yenileniyor. Covid 19’u bir felaket gibi görmek yerine,…
MERAK EDEN ÇOCUK; ÇOCUKLAR İÇİN FELSEFE
“Felsefe merakla başlar”
PLATON
Sürekli karışımıza çıkan “Philosophy For Children (P4C)” kavramı dünyada ilk 1953 yılında kullanılmıştır. 90’lı yıllarda ülkemizde konuşulmaya başlayan “P4C” günümüzde daha yaygın hale gelmeye başlamıştır. Çocuklar için felsefe, felsefeyi erken yaşlarda çocuklara götürme, felsefi düşünceyle çocukları erken yaşlarda tanıştırma girişiminin gelenekselleşmiş adıdır (Tepe, 2013). P4C dilimize çocuklar hakkında yapılan felsefe, çocuk için yapılan felsefe, çocukluk felsefesi veya çocukça felsefe, çocuklarla yapılan felsefe gibi farklı çevirilerle girmiştir. Yaygın olarak kullanımı, “Çocuklar İçin Felsefe”dir.
Peki neden “Çocuklar İçin Felsefe”? Çünkü çocuk daha bir yetişkin kadar toplumdan nasibini almamıştır. Düşüncesinin sınırları, önyargıları ya da kalıpları yoktur. Toplumun düşünce yapısı ona sirayet etmemiştir. Sadece düşünür, gözlemler, örnek alır ve soru sorar. Felsefe demek sorgulamak, soru sormaktır. Doğru ya da yanlışı bulmak değil ‘doğru var mıdır?’ demektir. Tıpkı bir çocuk gibi.
Özellikle okul öncesi dönemde çocuk ‘Neden?’ sorusunu sorar. Basit ya da karmaşık olan kavramları irdeler. Bizim basit diye adlandırdığımız kavramlar felsefede aslında derin anlamlar taşır. Aynı zamanda bir öğretim yöntemi de olan “Çocuklar İçin Felsefe” merak ederek soru soran ve felsefe içerikli eylemlerde bulunan çocukların felsefe yoluyla kavramları keşfetme, eleştirel ve yaratıcı düşünme becerileri geliştirme fırsatı bulmasını sağlar. Çocuklar bu öğrenme yolunda sorgular, şüphe duyar, eleştirir ve hayatı anlamlandırmaya çalışır. Aslında çocuğabu yolla yanıttan çok sorunun önemli olduğu öğretilmiş olunur. Burada biz “kolaylaştırıcılar” Sokrates’in doğurtma yöntemi gibi çocuklara sorular sorarak düşünce yolunda destek oluruz. Çocuk hikâyelerinden destek alarak çocuklara sorular sorarak ve sordurarak düşünmeye yönlendirme amacımız olur. Örnek verecek olursak: Öğrenciler etrafımızda çember şeklinde bir oturma düzeni içerisinde olurlar. Felsefi sorgulama içeren bir problem, olay ya da hikâye anlatarak çemberde buluşuruz. Herakletios’un aynı nehre iki kere giremezsin savı üzerine tartışma başlatmak için hikâye oluştururuz. Nehir kenarında bulunan iki kişinin diyalogu üzerinden gideriz. Ayrıca öğrencilere. Nehir nedir? Nehrin oluşması için neler gerekli? Nehrin aynı nehir olamadığı fikri nasıl oluşur? gibi sorular sorabilir ya da nehrin resmini çizmelerini isteyebiliriz. Bu sorularla çocukları düşünmeye ve sorgulamaya yönlendirerek savın ana fikrine varmaları sağlanır. Bu sorgulamayı yaparken aynı zamanda değişim, farklılık, kimlik gibi kavramları da tartışmış oluruz.
UNESCO ‘ya göre P4C’nin 6 önemli amacı vardır:
• Bağımsız düşünebilme
• Özenli vatandaş olabilme
• Kişisel gelişimini destekleme
• Dil, konuşma ve tartışma becerilerini geliştirme
• Felsefeyi kavramsallaştırma
• Çocuklara özel bir öğretim metodu inşa etme
Düşünen, sorgulayan, eleştiren çocuklar zamanla rengârenk kişiliklere ve farklı düşüncelere sahip bireyler olarak var olacaklar. Soru soran, sorgulayan, tanımlayan, temellendiren, eleştirel bakan, akıl yürütme becerisine sahip bireyler yetiştirmek için çocuklar için felsefe en güçlü araçtır.
Eğitim sisteminde günümüz dünya sorunları göze alınarak düşünce becerileri, medya okuryazarlığı, çocuklarla felsefe gibi derslere ağırlık vererek planlar oluşturulmalıdır. Eğitim sürecinin sonunda bu becerilere sahip bireyler olarak mezun ederek geleceği inşa ederken bir sağlam tuğla daha eklemek bizim elimizdedir. Böylece dünya sorunlarından, varoluşsal amacımıza kadar farkındalığı yüksek bireyler yetiştirmek aslında neden “Çocuklar İçin Felsefe” sorusunun tam olarak cevabı olacaktır.
İlgili yazılar
Güzel bir yazı olmuş. Emeğinize sağlık. Geleneksel anlayışımızda sorgulayan çocuklara verilemeyen cevaplarda kullanılan “çocuklar çok soru sormaz” cümlesinin neden yanlış olduğunu çok iyi anlatan bir yazı ??
Düşünen, sorgulayan, kendini bulmayı şiar eden birey olma yolunu kısa tutmak istiyorsak, onları erken yaşta felsefe ile tanıştıralım. Felsefe çocuğun evrensel nitelikler kazanmasına ön ayaktır. Ezgi Özel Demirtaş’ın yazısı bu minvalde çok önemli. Tebrikler.